سکوبندی آزمایشگاه تشخیص طبی

فهرست عنواین

سکوبندی آزمایشگاه

از ارکان بسیار مهم و اصلی تجهیز هر آزمایشگاه، سکوبندی آزمایشگاه یا به طور واضح تر نحوه قرار گیری میزها برای رعایت حداکثری اصول ایمنی، بهره گیری مناسب از فضا و در عین حال زیبایی و کارآمدی فضای آزمایشگاهی است. بدین ترتیب نوع طراحی و استفاده از متریال مناسب هدف آزمایشگاه موجب بالا بردن سطح کیفی و راندمان عملکرد آزمایشگاه می شود.

بخش ها یا واحدهای آزمایشگاه که در آن ها فعالیت های ناسازگار انجام می شود، باید به طور مؤثر از هم جدا شوند. روش های مشخصی برای پیشگیری از آلودگی متقابل در مواردی که این خطر وجود دارد و همچنین در مواردی که جدا نشدن فضای کاری می تواند تأثیر سوء بر انجام فعالیت ها بگذارد، باید در آزمایشگاه جاری باشد. همچنین در سکوبندی آزمایشگاه تأمین فضای مناسب برای آزمایشگاه، جهت ایجاد محیطی امن برای فعالیت کارکنان، انجام آزمایش ها، کارکرد مناسب تجهیزات، و تردد بیماران و مراجعه کنندگان ضروری می باشد.

برای سفارش سکوبندی آزمایشگاه کلیک کنید.

شرایط محیطی آزمایشگاه

محیط آزمایشگاه

ساختمان آزمايشگاه نبايد خراب و فرسوده باشد.

فضای آزمايشگاه بايد از تهويه و گردش مناسب هوا برخوردار بوده و بدين منظور، نبايد سقف اتاق ها کوتاه باشد.

ديوارها و سقف ها بايد با رنگ های قابل شستشو و صيقلی پوشيده شوند و يا برای پوشش آن ها از موادی که قابليت شستشو و ضدعفونی دارند، استفاده گردد. جنس پوشش سطوح بايد به گونه ای انتخاب شود که سبب انعکاس نور و خيرگی نگردد. نوع پوشش ديوارها بسته به محل و نوع کارکرد فضا تعيين می شود. به طور کلی پوشش ديوارها در آزمايشگاه بايد مقاوم در برابر مواد شيميايی (اسيد و باز) و خش و سايش، مقاوم در برابر آتش، آب، رطوبت، مواد شوينده و ضدعفونی کننده، و همچنين عايق حرارتی، عايق صوتی و جاذب صدا، و دارای دوام و استحکام فيزيکی بوده و به منظور سهولت در نظافت، حداقل جذب گرد و غبار را داشته باشد.

سطح ديوار بايستی تا حد امکان صاف و مسطح، و دارای حداقل درز بين قطعات بوده و نيز غيرقابل نفوذ، غيرمتخلخل و فاقد فرورفتگی و برآمدگی باشد. توصيه می شود سطح ديوارها با اکريليك براق با دوام و يا رنگ اپوکسی پوشانده شود. کف آزمايشگاه بايد به راحتی قابل شستشو و ضدعفونی باشد و بين ديوار و کف زاويه وجود نداشته باشد.

در فضاهايی که به جهت نوع فعاليت، کف آزمايشگاه بايد به طور مداوم شستشو شود، کف شوی بايستی وجود داشته باشد ولی در صورتی که کف اتاق به صورت مداوم تحت شستشو قرار نگيرد، در صورت وجود کف شوی، دهانه آن بايد به نحو مناسب بسته شود تا از تبخير مايع و انتقال آلودگی به محيط آزمايشگاه، جلوگيری گردد.

جنس مصالح کف، در آزمايشگاه به تناسب فعاليت های هر قسمت، بايستی دارای ويژگی هايی باشد از جمله: يکپارچگی، وجود حداقل درز بين قطعات کف، مقاومت در برابر مواد شيميايی اسيد و باز و خش و سايش، مقاومت در برابر آتش، آب، رطوبت و مواد شوينده، و همچنين ويژگی هايی مانند لغزنده نبودن، ثابت و مسطح بودن، دوام و استحکام فيزيکی، قابليت تعمير، نگهداری و جايگزينی.

درهای آزمايشگاه می توانند مکانيکی يا الکترونيکی باشند. با توجه به آن که دستگيره درهای مکانيکی يکی از عوامل انتقال آلودگی به حساب می آيند، پيشنهاد می شود به منظور کاستن از ميزان تماس دست با درها، برای فضاهای فنی از درهای الکترونيکی استفاده شود. برای جابجايی راحت ميزهای کاری و تجهيزات، درهای آزمايشگاه می بايست از پهنای مناسب برخوردار باشند.

پهنای درهای اصلی آزمايشگاه می بايست حداقل 120 سانتی متر باشد. پوشش درها در آزمايشگاه بايد مقاوم در برابر مواد شيميايی اسيد و باز، و خش و سايش، مقاوم در برابر آتش، آب، رطوبت، مواد شوينده و ضد عفونی کننده، و همچنين صاف و مسطح، و دارای قابليت شستشو و نظافت آسان باشد. در صورتی که درهای آزمايشگاه چوبی باشد، بايستی با رنگ قابل شستشو و مقاوم مانند رنگ روغن رنگ آميزی گردد. توصيه می شود درهای بخش ها و واحدهای آزمايشگاه دارای پنجره باشند.

تأسیسات آزمايشگاه

در سکوبندی آزمایشگاه، منابع الکتريکی لازم در آزمايشگاه متناسب با تجهيزات موجود، سيستم روشنايی و غيره بايد تأمين گردد. جهت جلوگيری از مشکلات ناشی از قطع برق و يا نوسانات احتمالی برق شهری، در مواردی که پشتيبانی منبع الکتريسيته ضروری است، استفاده از UPS با ويژگی های مناسب در ابتدای ورودی کابل برق به آزمايشگاه يا به طور مستقل برای تجهيزات حساس پيشنهاد می گردد.

جهت حفظ ايمنی و جلوگيری از ايجاد الکتريسيته ساکن که می تواند منجر به شوک و برق گرفتگی شود، تجهيزات می بايست دارای سيستم اتصال به زمين باشند. يخچال ها و فريزرهايی که محل نگهداری نمونه ها، معرف ها و انکوباتورها هستند، می بايست به جريان برق اضطراری متصل گردند. ساير تجهيزات نيازمند برق اضطراری، تجهيزاتی هستند که نمونه بيمار با آن ها آزمايش می شود و در صورت قطع برق و ماندن نمونه در آن ها، امکان آسيب و از بين رفتن نمونه وجود دارد.

UPS

در سکوبندی آزمایشگاه، سیستم روشنايی آزمايشگاه بايد به نحوی طراحی شودکه نور کافی و يکنواخت برای انجام فعاليت های مختلف کارکنان از جمله رؤيت آسان واکنش ها و رنگ ها فراهم گردد. مقدار روشنايی در فضای آزمايشگاه به نوع فعاليت، رنگ ديوارها، سقف و سطوح کاری، فاصله سطح کاری تا پايه چراغ های روشنايی، و محل قرار گرفتن پايه اصلی چراغ ها بستگی دارد. برای دستيابی به توزيع يکنواخت نور و حذف سايه ها بايد سيستم روشنايی نسبت به سطوح کاری به طور عمود قرار گيرد.

تهويه مناسب در آزمايشگاه به منظور جلوگيری از انتشار عوامل پاتوژن و تجمع بو، بخارات مضر و سمی و نيز کنترل کامل دمای آزمايشگاه و عملکرد صحيح تجهيزات بايد تأمين شود. تهويه مناسب ايجاد محيطی راحت و امن برای کارکنان، بيماران و ساير افراد در داخل و خارج آزمايشگاه می نمايد.

برای برقراری تهويه مناسب در آزمايشگاه، توجه به عوامل محيطی که در ذيل به طور خلاصه به آن ها اشاره می گردد، ضروری می باشد.

  • دما: نگهداری دمای آزمايشگاه در دامنه مناسب، به منظور اطمينان از کارکرد مناسب تجهيزات، آسايش مراجعين و کارکنان و نگهداری اقلام آزمايشگاهی الزامی است. دمای آزمايشگاه می بايست متناسب با تعداد کارکنانی که همزمان در آزمايشگاه مشغول به کار هستند و نيز دمای محيط در زمستان و تابستان، تنظيم گردد. طبق نظر کارشناسان طراحی فضای آزمايشگاه، حفظ دما، بين 22 – 20درجه سانتی گراد جهت عملکرد کارکنان و تجهيزات مناسب می باشد.
  • رطوبت:ميزان رطوبت مطلوب 50 – 40 درصد بوده که برای راحتی افراد و عملکرد تجهيزات مناسب است. لازم به يادآوری است، تجهيزات آزمايشگاهی به نحوی طراحی شده اند که رطوبت 30 تا 70درصد را تحمل می کنند.
  • تبادل جريان هوا: تبادل مناسب جريان هوا به خروج آئروسل های خطرناک از محيط کمك می نمايد. دفعات قابل قبول تبادل جريان هوا، علاوه بر مساحت و حجم فضای مورد نظر، به عواملی مانند ميزان حرارت توليد شده توسط تجهيزات، قابليت تحمل آن ها نسبت به دما، تعداد کارکنان، وجود هودهای بخار و ويژگی های آن ها، و هودهای ايمنی بيولوژيك آزمايشگاه وابسته می باشد.کارشناسان طراحی فضای آزمايشگاه پيشنهادات مختلفی را در مورد ميزان قابل قبول تبادل هوا عنوان کرده اند که حداقل آن 6 بار تا 12 بار در ساعت می باشد.
  • ورودی و خروجی هوا: نحوه تهويه در آزمايشگاه ها بايد به گونه ای باشد که هوای ورودی آزمايشگاه به طور کامل از خارج آزمايشگاه، و يا بخشی از آن از مناطق تميزتر آزمايشگاه تأمين گردد . مسيرجريان هوای آزمايشگاه بايد يك طرفه باشد. يعنی 100 درصد هوای آزمايشگاه بايد به خارج هدايت شود به نحوی که هوای تميز، وارد و هوای قبلی به طور کامل خارج گردد. بايد توجه داشت که هوای خروجی از آزمايشگاه نبايد در جای ديگری در داخل ساختمان جريان يابد و خروجی هوای هواکش ها بايد طوری تعبيه شود که برای داخل و خارج آزمايشگاه خطر ساز نباشد. محل انجام فعاليت های مخاطره آميز و محل قرار گرفتن هودها از هر نوع، می بايست تا حد امکان از درها دور باشد. هودها بايد در مکانی قرارگيرند که در صورت نياز، امکان نصب کانال جهت ارتباط با فضای بيرون به راحتی ميسر گردد.در حالت معمول فضاهای فنی نسبت به راهروها بايد فشار منفی داشته باشند.
  • هود: وجود هودها و کابينت های ايمنی زيستی در تهويه فضای آزمايشگاه از اهميت ويژه ای برخوردار می باشند. اين تجهيزات، هوای آلوده به بخارات سمی و خطرناک، بوهای مضر و مواد بيولوژيکی مخاطره آميز را جمع و دفع می نمايند. محل قرارگيری هودها به دليل لزوم دور بودن آن ها از مسير جريان هوا، بايد به دور از درها، پنجره ها، دريچه های ورودی و خروجی هوا و محل تردد کارکنان باشد. در بهترين حالت هودها و کابينت های ايمنی زيستی بايد در محل کم تردد قرار داشته باشند.

طراحی فضای داخلی آزمايشگاه

آزمایشگاه

از عوامل مهم در طراحی آزمايشگاه و سکوبندی آزمایشگاه، تعيين سطح ايمنی زيستی آن است که بر اساس نوع عوامل ميکروبی پاتوژن که در آزمايشگاه مورد آزمايش قرار می گيرند، تعيين می گردد. به طور معمول، آزمايشگاه های پزشکی برای سطح ايمنی زيستی دو، طراحی و سازماندهی می شوند. در موارد خاص با توجه به دامنه کار و ريسك عوامل بيماري زايی که آزمايشگاه با آن سر و کار دارد، ممکن است طراحی برای سطوح ايمنی زيستی بالاتر از دو، مد نظر قرار گيرد.

در طراحی فضای داخلی آزمايشگاه، مشخص کردن مسير حرکت نمونه (از مرحله قبل از انجام آزمايش تا پس از انجام آزمايش)، مسير تردد کارکنان و مسير حرکت بيماران نقش مهمی دارند. مسير انتقال مواد آلوده و غير آلوده در آزمايشگاه بايد به نحوی باشد تا خطر آلودگی متقابل به حداقل برسد.

بدين ترتيب واحد پذيرش و نمونه گيری می بايست در نزديکی ورودی آزمايشگاه و محل جداسازی نمونه ها نزديك به محل انجام آزمايش ها واقع گردد. اتاق هايی که محل قرار گيری اتوکلاو، سينك های شستشوی ظروف آزمايشگاهی، تهيه و استريليزاسيون محيط های کشت و موارد مشابه هستند، در محلی واقع در مرکز آزمايشگاه قرار می گيرند تا مسير و فاصله انتقال مواد، نمونه ها و اقلام به آنجا به حداقل برسد.

برای رعايت اصول ايمنی و امنيت آزمايشگاه، بخش پذيرش و نمونه گيری، بخش ميکروب شناسی ، تجزيه ادرار، شستشو و استريليزا سيون و محل غذاخوری کارکنان بايد مجزا باشند. بخش ميکروب شناسی آزمايشگاه و همچنين بخش هايی که با مواد و معرف های سمی يا قابل اشتعال کار می کنند، بايد دور از محل رفت و آمد بيماران، مراجعه کنندگان و بخش های غير فنی، و دور از ورودی سيستم تهويه هوا قرار گيرند. طراحی فضای داخلی آزمايشگاه بايد به گونه ای باشد تا محيط مناسب برای فعاليت های نمونه گيری، فنی، پشتيبانی و اداری، انبارش، بايگانی و نيز استراحت کارکنان فراهم شود.

فضای فعالیت های فنیشامل فضاهايی است که در آن آزمايش انجام شده و کارکنان تردد می کنند. به طور کلی فضای فنی شامل کليه سطوحی است که جهت انجام کار، قرارگيری تجهيزات و سينك های شستشو مورد استفاده قرار می گيرند. راهروهای بين ميزهای کار و فضای اطراف تجهيزات نيز قسمتی از اين فضا را تشکيل می دهند.

در سکوبندی آزمایشگاه تخمين فضا برای تجهيزات بايد متناسب با تعداد و انواع تجهيزات موجود در هر بخش باشد. در اين خصوص بايد به مواردی نظير ابعاد (طول، پهنا و ارتفاع) دستگاه، وزن دستگاه و همچنين ميزان ولتاژ، آمپر، لوله کشی و ساير تأسيسات مورد نياز و نيز امکان دسترسی آسان به پشت و کناره های دستگاه جهت نگهداری، تعميرات و تهويه توجه گردد.

جنس سطوح کاری بايد، متناسب با نوع کار، به حرارت، اسيد، قليا، رنگ ها، حلال های ارگانيگ، فشار و ضربه مقاوم باشد. برای اطمينان از کيفيت و مقاومت سطوح می توان قطعه ای از آن را در طول شب در معرض موارد اشاره شده قرار داد و سپس ميزان صدمه و امکان تميز کردن آن را بررسی نمود. جنس و يکپارچگی سطوح کاری بايد به نحوی باشد که امکان رشد عوامل ميکروبی در شيارها و درزها آن به حداقل برسد. لبه های خارجی اين صفحات می بايست حتی المقدور گرد باشند تا باعث صدمه به کارکنان نشوند. از چوب به علت امکان پوسيدگی، و از فولاد به علت زنگ زدن در تماس با مواد دارای کلر، برای سطوح کاری استفاده نمی شود.

فضای پشتیبانی و اداری جهت فعاليت های قبل و پس از آزمايش مورد استفاده قرار می گيرد و شامل فضاهايی مربوط به انجام امور اداری و کامپيوتری پذيرش و جواب دهی، خريد، انبارش، تدارکات و غيره بوده که بايد از فضاهای فنی آزمايشگاه مجزا باشند. فضای انبارش برای نگهداری مواد مصرفی، اقلام آزمايشگاهی، تجهيزات از رده خارج شده و غيره مورد استفاده می گيرد.

تخمين فضای مناسب برای انبارش، وابسته به متغيرهای گوناگونی مانند فضای کلی آزمايشگاه، طيف و حجم آزمايش ها، دستی يا دستگاهی انجام شدن آزمايش ها، تعداد کارکنان و غيره می باشد. بر اساس نظرات کارشناسی به طور کلی حدود 12 تا 17 درصد مساحت خالص آزمايشگاه می تواند به فضای انبارش که دسترسی به آن  با سهولت امکان پذير بوده (مانند کابينت ها، يخچال ها، قفسه ها) و 7 – 5 درصد مساحت خالص آزمايشگاه به انبارش مرکزی اختصاص يابد.

فضای انبارش به دو قسمت انبارش يخچالی/ فريزری و انبارش غير يخچالی تقسيم می شود:

انبار يخچالی/ فريزری

يخچال ها و فريزرهای آزمايشگاه بايد در محل مناسب مسطح، ثابت، تراز، بدون لرزش و دور از تابش مستقيم نور خورشيد قرار گيرند. دمای يخچال ها و فريزرها بايد کاملاً تحت کنترل باشد. دمای يخچال 2 تا 8 درجه سانتی گراد و دمای فريزرها20- درجه سانتی گراد و کمتر قابل قبول است.

انبار غيريخچالی

 سازندگان اقلام آزمايشگاهی به طور معمول دمای 18 تا 26 درجه سانتی گراد را برای کيت ها و اقلام آزمايشگاهی که می بايست در دمای اتاق نگهداری شوند، در نظر می گيرند. بايد به خاطر داشت، اين دما با در نظر گرفتن زمان هايی که سيستم های گرمايشی و يا سرمايشی خاموش هستند (مثلاً در ايام تعطيل)و همچنين با توجه به حرارت توليد شده توسط تجهيزات، می بايست کاملاً تحت کنترل باشد. حفظ رطوبت انبار در دامنه 50 – 40 درصد مناسب است. رطوبت کمتر از 20 درصد باعث ايجاد الکتريسيته ساکن و بيشتر از 50 درصد باعث چسبيدن مواد می شود.

در سکوبندی آزمایشگاه، کابينت ها، کمدها و قفسه ها در آزمايشگاه بخشی از فضای انبارش غير يخچالی را تشکيل می دهند، لذا تعداد و گنجايش آن ها بايد کافی بوده و به لحاظ کيفيت، نسبت به مواد شيميايی، زنگ زدگی و فرسودگی مقاوم باشند.

شرايط نگهداری اسيدها، حلال های ارگانيك، محلول های خورنده، گازهای فشرده، ترکيبات واکنش پذير، مواد راديواکتيو، يا مواد بالقوه مخاطره آميز می بايست از لحاظ ايمنی استاندارد باشد. اين مواد در کمدها يا قفسه های مجزا، بر روی زمين يا طبقات پايين قفسه ها و در صورت زياد بودن حجم آن ها، در فضای دورتر از فضای اصلی آزمايشگاه نگهداری شوند. آزمايشگاه هايی که با مواد مخاطره آميز سر و کار دارند و اين مواد را در حجم های زياد نگهداری می کنند، علاوه بر تأمين فضای مناسب برای نگهداری، می بايست سيستم تهويه مناسب برای محل نگهداری اين مواد نيز تعبيه نمايند. تمهيدات لازم جهت پيشگيری و مقابله با آتش سوزی در انبار بايد وجود داشته باشد.

ايمنی فضا در سکوبندی آزمایشگاه

آزمايشگاه ها بر اساس نوع عوامل ميکروبی بيماريزا که با آن سر و کار دارند، از نظر سطح ايمنی زيستی به 4 سطح تقسيم می شوند. هر آزمايشگاه می بايست، بر اساس ارزيابی ريسك 37 سطح ايمنی زيستی خود را تعيين نمايد. در ارزيابی ريسك، ميزان بيماريزايی عوامل ميکروبی، طريقه انتشار، ميزان دستکاری نمونه و ماهيت کار بايد مد نظر قرار گيرد.

آزمايشگاه های پزشکی به طور معمول در سطح ايمنی زيستی دو قرار داشته و بر اين اساس بايد طراحی شوند. در اين سطح از ايمنی زيستی، کار با بسياری از پاتوژن های خونی بيماريزا، مانند ويروس هپاتيت B ، HIV و سالمونلا، از ايمنی لازم برخوردار است. وجود سينك های دستشويی در بخش فنی و در هر محلی که در تماس مستقيم با نمونه بيمار است، از الزامات اين سطح ايمنی زيستی می باشد. جهت يادآوری به کارکنان برای شستشوی دست ها قبل از ترک محل، لازم است سينك های دستشويی نزديك در خروجی قرار گيرند. اين سينك ها نبايد برای کارهای آزمايشگاهی استفاده شوند.

در تجهیز و سکوبندی آزمایشگاه، چشم شوی و دوش اضطراری حداکثر در فاصله 30 متری از محل کار بايد قرار داشته باشند، ولی درصورت کار با پاتوژن ها و مواد خطرناک، اين تجهيزات بايد نزديك تر به محل کار نصب شوند. طراحی محل سينك دستشويی، دوش اضطراری، چشم شوی و تجهيزات آتش نشانی در نزديکی هم، امکان استفاده کارکنان از آن ها را در موارد اضطراری با سرعت و سهولت بيشتری فراهم می آورد.

کپسول اطفاء حريق و ترجيحاً سيستم هشدار حريق، به تناسب وسعت آزمايشگاه در مکان های مناسب بايد نصب شود. (هر 50 متر مربع حداقل يك کپسول 4 کيلوگرمی).

وجود اتوکلاو يا ساير تجهيزات برای آلودگی زدايی در سطح ايمنی زيستی دو ضروری بوده و به منظور حفظ ايمنی محيط آزمايشگاه، جداسازی و دفع پسماند های آلوده و غيرآلوده بايد به روش مناسب صورت گيرد. جهت دورريز پسماندهای غيرآلوده بايد از سطل های زباله در دار و کيسه زباله مقاوم استفاده شود. دفع پسماندهای آلوده (مثل سرسوزن ها و محيط های کشت ميکروبی) بايد پس از آلودگی زدايی انجام شود.

جمع بندی

در این مقاله سعی شد پارامترهای مهم در طراحی و سکوبندی آزمایشگاه را مورد بررسی قرار دهیم. همچنین تمامی محصولات و تجهیزات آزمایشگاه عمومی در فروشگاه تخصصی رویان ایران قابل مشاهده است. اگر شما هم تجربه ای در زمینه تجهیز و سکوبندی آزمایشگاه دارید لطفا زیر همین مقاله با ما به اشتراک بگذارید. نکاتی که باید در سکوبندی آزمایشگاه رعایت شود در لینک مربوط به آن قابل مشاهده می باشد.

منبع : رویان ایران | بزرگترین مرجع تخصصی تجهیزات آزمایشگاهی کشور

امتیاز دهی به محتوا

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

به بالای صفحه بردن

فرم درخواست مشاوره