تغییرات دمایی، عامل آسیب به واکنش ها در بن ماری سرولوژی
یکی از خطاهای رایج اما قابل کنترل در آزمایش ها، تغییرات دمایی است. خوشبختانه می توان با اقداماتی ساده مانع بروز این خطاها و تاثیر آن ها روی نتیجه آزمایش شد. بن ماری سرولوژی یکی از تجهیزات مورد نیاز در اغلب آزمایشگاه های زیستی، سلولی و مولکولی است. این دستگاه در آزمایش های متعددی مانند فعالسازی آنزیم ها، هیبریداسیون DNA و RNA، انکوباسیون، دناتوره کردن پروتئین ها، الایزا و … استفاده می شود. البته به این معنا نیست که می تواند جای انکوباتور را در آزمایشگاه بگیرد اما استفاده از آن ساده تر است و در برخی واکنش ها بسیار کاربردی است. نوسان دما در بن ماری سرولوژی می تواند باعث کاهش تکرار پذیری نتایج و حتی آسیب دیدن نمونه ها شود. در این مقاله بررسی می کنیم نوسان دمای بن ماری چرا اتفاق می افتد و چگونه می توان در طول آزمایش ها از آن جلوگیری کرد.
رویان ایران، بزرگترین مرجع تخصصی فروش تجهیزات آزمایشگاهی، بن ماری سرولوژی با بالاترین کیفیت و مناسب ترین قیمت همراه با ضمانت و ده سال خدمات از فروش ارائه می دهد.
انکوباسیون چیست؟
در تعریف عمومی انکوباسیون را معمولا به عنوان آزمایش هایی برای قرار دادن سلول ها و میکروارگانسیم ها در دما و شرایط معینی طی زمان مشخص برای کشت می شناسند.
اما در واقعیت، انکوباسیون به طور کلی به نگه داشتن نمونه در دمای مشخص برای مدت زمان معین به منظور انجام یک واکنش فیزیکی، شیمیایی یا زیستی گفته می شود.
این فرایند الزاما به یک دستگاه خاص محدود نیست و بسته به نوع آزمایش، می تواند در ابزارهای مختلفی مانند انکوباتور و بن ماری آزمایشگاهای، انجام شود.
در بسیاری از کاربردها مانند:
- انکوباسیون آنزیمی
- مراحل انکوباسیون در تست های ELISA
- فعال سازی یا غیرفعال سازی آنزیم ها (مثلا در 56°C)
- دناتوراسیون کنترل شده پروتئین ها
- واکنش های وابسته به دما با زمان کوتاه
بن ماری آزمایشگاهی انتخابی رایج و استاندارد است. دلیل این موضوع انتقال یکنواخت تر حرارت از طریق آب نسبت به هوا و پاسخ حرارتی سریع تر نمونه هاست.
آزمایش های حساس به دما که نیاز به بن ماری سرولوژی دارند
در بسیاری از آزمایش های سرولوژی، زیستی، میکروبی و بیوشیمیایی، حداقل یک مرحله واکنشی وجود دارد که باید در دمای مشخص و برای مدت زمان دقیق انجام شود. در این مراحل، حتی نوسان های جزئی دما می تواند بر سرعت واکنش، پایداری مولکول ها و تکرارپذیری نتایج تاثیر مستقیم بگذارد.
در تمام این آزمایش ها، بنماری سرولوژی بهدلیل انتقال یکنواخت و سریع حرارت از طریق آب به عنوان ابزار رایج انکوباسیون کوتاهمدت استفاده می شود. با این حال، اگر بن ماری دچار نوسان دمایی باشد، همین مزیت به نقطه ضعف تبدیل شده و دقت و اعتبار نتایج آزمایش به طور مستقیم تحت تاثیر قرار می گیرد.
در ادامه مثال هایی از واکنش ها و آزمایش های حساس به دما که بخشی از مراحل آن ها در بن ماری سرولوژی انجام می شود را بررسی می کنیم.
آزمون ELISA
از جمله مهمترین این آزمایش ها می توان به آزمون ELISA اشاره کرد که در آن مراحل اتصال آنتیژن -آنتی بادی و همچنین واکنش آنزیم – سوبسترا، به شدت وابسته به دما هستند. در این مراحل، انکوباسیون معمولا در دمایی مانند ۳۷ درجه سانتی گراد انجام می شود و نوسان حتی ۱ تا ۲ درجه می تواند باعث تغییر در سرعت واکنش، کاهش شدت سیگنال رنگی یا ایجاد نتایج غیر قابل تکرار شود.
آزمون های آگلوتیناسیون سرولوژیک
در تست های آگلوتیناسیون سرولوژیک، پایداری دمایی نقش مهمی در شکل گیری صحیح الگوی تجمع دارد. زیرا برهمکنش های غیرکووالانسی بین آنتی ژن و آنتی بادی به انرژی حرارتی وابسته اند و تغییر دما می تواند منجر به نتایج کاذب مثبت یا منفی شود. بن ماری سرولوژی یا حمام آب گرم آزمایشگاهی برای حفظ دما در قسمت هایی از این تست ها به خصوص در مراحل رقیق سازی و واکنش استفاده می شود.
آزمون های شامل غیرفعالسازی کمپلمان و سایر واکنش های سرم شناسی با دمای مشخص
از سوی دیگر، در برخی پروتکل های سرولوژی مانند غیر فعال سازی کمپلمان سرم در دمای حدود ۵۶ درجه سانتی گراد، کنترل دقیق دما کاملا حیاتی است. زیرا دمای پایین تر ممکن است باعث غیر فعال سازی ناقص کمپلمان شود و دمای بالاتر می تواند به دناتوره شدن سایر پروتئین های سرم منجر گردد.
دلایل رایج نوسان دمای بنماری در آزمایشگاه
- باز و بسته شدن مکرر در دستگاه
هر بار باز شدن در، گرمای ذخیره شده در آب آزاد می شود و سیستم برای بازگشت به دمای تنظیم شده نیاز به زمان دارد.
- اختلاف دمای نمایشگر با دمای واقعی نمونه
در برخی بن ماری ها، سنسور دما به درستی کالیبره نشده یا در موقعیتی قرار دارد که دمای واقعی نمونه را نشان نمی دهد.
- کاهش سطح آب به دلیل تبخیر
تبخیر آب، بهویژه در دماهای بالا، باعث کاهش ظرفیت حرارتی سیستم و ناپایداری دما می شود.
- بارگذاری بیش از حد نمونه
قرار دادن تعداد زیادی تیوب یا ظروف سرد به طور هم زمان باعث افت ناگهانی دما میشود.
- نبود سیستم گردش آب (Circulation)
در دستگاه های بدون گردش مناسب، اختلاف دمای موضعی در نقاط مختلف حمام ایجاد می شود.
- قرار دادن بن ماری آزمایشگاهی در معرض سیستم سرمایشی، پنجره یا نور مستقیم خورشید
بهتر است که بن ماری سرولوژی مقابل درچه های کولر و نور مستقیم خورشید قرار نگیرد تا منجر به تغییرات دمایی نشود.
البته لازم به ذکر است که نمونه های باکیفیت این دستگاه که رویان ایران به فروش می رساند، دارای سیستم PID دیجیتال هوشمند برای کنترل دقیق و ترموستات که برای کنترل تغییرات دمایی هستند.
راهکارهای عملی برای جلوگیری از نوسان دما در طول انکوباسیون
- پیش گرم کردن بن ماری قبل از شروع آزمایش: قبل از قرار دادن نمونه ها، اجازه دهید بن ماری حداقل 15 تا 20 دقیقه در دمای تنظیم شده پایدار بماند. این کار از افت اولیه دما جلوگیری می کند.
- استفاده از درپوش مناسب: درپوش باعث کاهش تبادل حرارتی با محیط و جلوگیری از تبخیر بیش از حد آب می شود. در آزمایش های حساس، این موضوع اهمیت بالایی دارد.
- کنترل و تنظیم سطح آب: سطح آب باید بهگونهای باشد که انتقال حرارت به نمونه ها کامل انجام شود، سنسور دما در معرض مناسب آب قرار گیرد، کم بودن آب یکی از شایع ترین دلایل نوسان دماست.
- اجتناب از بارگذاری ناگهانی: بهجای قرار دادن همه نمونه ها به صورت هم زمان، آن ها را به تدریج وارد بن ماری کنید، به خصوص اگر اختلاف دمای زیادی با محیط دارند.
- استفاده از بن ماری های دارای گردش آب: مدل هایی که به سیستم circulation مجهز هستند، توزیع یکنواخت تری از دما ایجاد می کنند و اختلاف دمای موضعی را به حداقل می رسانند.
- کالیبراسیون دوره ای سنسور دما: مقایسه دمای نمایش داده شده با یک دماسنج مرجع آزمایشگاهی کمک می کند از صحت تنظیمات مطمئن شوید.
بن ماری سرولوژی مناسب چه ویژگی هایی دارد؟
- دارای سیستم کنترل تمام دیجیتال PID
- دارای درب شیبدار عایق
- محفظه تمام استیل
- دارای ترموستات و تایمر
خرید بن ماری سرولوژی با کیفیت از رویان ایران
رویان ایران، بزرگترین مرجع تخصصی فروش تجهیزات آزمایشگاهی، بن ماری سرولوژی با کیفیت بسیار بالا مجهز به سیستم کنترل دیجیتال PID، دارای تایمر، دارای درب شیبدار، دارای المنت، دارای پیچ کنترل دما و … است. برای استعلام قیمت و خرید این دستگاه با گارانتی یک ساله و 10 سال خدمات پس از فروش با کارشناسان فروش رویان ایران تماس حاصل نمایید.